• Ölçüler doğru çalışılmalı ve kenarlarda her ihtimale karşılık (kesim payının harici) boşluk bırakılmalıdır. Dibe çok yapışık çalışmak zaten doğru bir çalışma şekli değildir.
• Baskıya gidebilecek şekilde olması için kenarlarda en az 0,5 cm taşma payı olmalıdır. Bu ölçü baskı sonrası yapılan kesimlerde kenarlardan fazla kaçması durumunda anormal bir görüntü çıkmasının önüne geçer.
• Baskı için tüm çalışmalar CMYK olmak zorundadır.
• Çalışmada kullanacağınız fotoğrafları / resimleri 300 dpi çözünürlükte ve uygun ölçülerde ayrıca hazırlamış olmanız gerekir.
• Baskıya gönderirken harici olarak program içine çağırdığınız (Freehand, InDesign vs.) çalışmaları eklemeyi unutmayınız. Sizin bilgisayarınızda görülen resimler aksi halde baskı yapan kişide görünmeyecektir.
• Mümkün mertebe vektörel çalışmak en mantıklısıdır. Özellikle logoların ve çizimlerin vektörel olarak kullanılması kaliteli bir çalışma için önemli bir tercih olacaktır.
• Çalışmaları baskıya gönderirken TIFF, EPS, PDF, AI, CDR olarak gönderebilirsiniz, ancak öncesinde baskıyı yapacak olan kişilerle görüşerek mutabık kalmanız en iyisidir. Rastgele formatta dosya göndermeniz durumunda ya istediğiniz sonucu alamazsınız, ya da karşınızdaki kişi doğru dosya formatı göndermeniz için sizi tekrar tekrar rahatsız edecektir.
• Mümkün olduğu kadar yazılarınızı convert’leyerek göndermeniz yararınıza olacaktır. Aksi halde çalışmada kullandığınız font karşı tarafta olmayabilir, bu da dikkatsizce baskıya gönderildiğinde kötü bir sürprizle karşılaşabilirsiniz. Eğer gönderdiğiniz kişiler yazı üzerinde değişiklik yapabileceklerse, fontu da ayrıca eklemek iyi olur.

İlk etapta aklıma gelenler bunlar. İlave etmek istediklerinizi yorum olarak belirtirseniz maddeleri birlikte genişletebiliriz. Zaten bir grafik tasarımcının yaşadığı sorunlar onu bu konularda büyük ölçüde tecrübeli yapıyor.

Film ve videolarınızı en kaliteli şekilde başka bir formata convert edebileceğiniz program önerilerine burada yer verelim.

1. 4Videosoft Video Converter Ultimate:

Öncelikli önerim bütün formatları kalite kayıpsız aktarabilen bir program: 4Videosoft Video Converter Ultimate. http://www.4videosoft.com/video-converter-ultimate.html

2. WinX HD Video Converter Deluxe

HD formatındaki çekimleri izlenebilir formata dönüştürmek: WinX HD Video Converter Deluxe. http://www.winxdvd.com/hd-video-converter-deluxe/r

egistered-update.htm Ayrıca istediğiniz formatı istediğiniz başka bir formata da gayet başarılı bir şekilde aktarıyor.

3. OjoSoft VOB Converter

VOB dosyalarını çevirmek: OjoSoft VOB Converter. http://www.ojosoft.com/how-to-convert/vob-to-avi-converter.html

Siz de önerdiğiniz veya kullandığınız başarılı programları yazabilirsiniz.

Kendini kabul ettirebilmek için ciddi çalışmalar ortaya koymak lazım, bu da biraz maddi konularda taviz vermeyi icap ettiriyor.

Web tasarım temelleri ve tekniklerini en güzel şekilde öğrenmek, yabancı kaynakların bolluklarından azami derecede istifade etmek ilk başlangıç noktası olabilir. Deviantart.com (veya başka portfolio siteleri) üzerinde yapılmış tasarımları incelemek bu aşamanın önemli bir adımı.

Biraz çizim yeteneği olması çok ciddi bir artı olmasına rağmen, illa da şart değil. Önemli olan ortaya kullanışlı ve görselliğinin üst düzeyde olduğu çalışmalar çıkarmak. Görsellik ve kullanışlılık ayrılmaz bir bütündür, bunu unutmamalı. Daha fazla bilgi için: http://sanalkurs.net/web-tasarim-dersleri-19.htm adresindeki pekçok yazıya göz atılmasında yarar var.

Önemli adımlardan biri de, yaptığı kayda değer paylaşımlarla insanlara faydalı olmak arzusu doğrultusunda forumlarda veya ilgili mecralarda aktif olarak yer almak. Soruları cevaplamaya çalışmak (Sanalkurs Forum) ve doğru bölümlerde doğru sorular sormak sizi hep bir adım yukarı taşıyacaktır.

Soruları cevaplamanın avantajı şudur:

Biri bir soru sorduğunda muhtemelen sabırsızca cevabını bekliyordur. Siz bu soruyu internette araştırıp cevapladığınız zaman bir taşla 4 kuş vurmuş oluyorsunuz:
1) Öncelikle sorunun cevabını biliyorsanız bilginizi tekrarlamış ve tazelemiş oluyorsunuz -ki son derece güzel ve önemini herkes kabul eder.
2) Sorunun cevabını bilmiyorsanız Google’da aramaya başlıyorsunuz. Ararken yeni yerler keşfediyor, hatta böyle bir sorunun cevabına nasıl ulaşacağını öğreniyorsunuz.
3) Araştırma sonunda sorunun cevabını siz de öğreniyorsunuz.
4) Muhtemelen soruyu soran cevaptan yararlandığı gibi sonradan arama yapan pek çok kişi de bu cevaba ulaşabiliyor ve yararlanıyor.

Önce bilgiyi artırmak, sonra pratikleri çoğaltmak, sonra da ufak tefek projelerde gönüllü veya ücretli olarak görev almak, takip edilecek yollar arasında sayılabilir.

Kısacası, önce yol haritasını çizmek, sonra yola revan olmak lazım.

İkinci olarak, afiş hazırlama noktasında da yine Illustrator vazgeçilmezimiz olarak karşımıza çıkmaktadır. Hazırladığınız afişlerde eğer çizim veya kendi hazırladığınız nesneleri kullanacaksanız, Illustrator’de daha rahat bir ortamda hazırladıktan sonra Photoshop’a aktarmak iyi olacaktır. Ama tabi ki, çizim ile ilgili kısımları kastediyorum. Illustrator’de kalkıp resimle ilgili işlemler yapmak mantıklı olmaz elbette. Ne gibi diye sorulursa, örneğin manşet olarak kullanacağınız bir yazının 3D olarak görünmesi, renklerinin müdahalesi Illustrator’de daha kolay olabilmektedir. Ayrıca Photoshop’a aktardıktan sonra herşey bitmiyor, bilakis Layers panelinde nesneye sağ tıklayıp düzenle dediğinizde o nesne Illustrator’de açılıyor ve dosyayı kaydedip kapattığınızda Photoshop’ta otomatikman düzelmiş olduğunu görüyorsunuz.

Afiş çalışmalarında diğer bir başlangıç yöntemi, yapılan başarılı afiş çalışmalarını dikkatlice incelemek ve ilham almaktır. İlk başlarda öğrenmek amaçlı bazı başarılı afişleri aynen kendinize uyarlayarak çalışmak size çok şey katacaktır. Örneğin, film afişleri bu konuda en güzel örneklerdir. Ayrıca çeşitli kampanyalar, duyurular, haberler, yarışmalar için yapılan afiş örneklerini toplayın, arşivleyin, yeri ve zamanı geldiğinde en kötü bir afiş çalışması bile size yerleşim, renk gibi konularda ilham verebilir. Güzel afiş örnekleri için DeviantArt.com web sitesinde arama yapabilirsiniz. (Poster diye arama yaptığınızda karşınıza pek çok örnek çıkacaktır.)

Diğer bir husus da, çalışmalarınızı bir usta, hoca, ya da bu konuda gözü iyi olan kimselerle paylaşmak, görüşlerini almaktır. Sizi pohpohlayıcı olanları değil, size yol gösterici insanları seçmek en mantıklısı olacaktır. İlk başlardaki eksikliklerinizi kapatarak ilerlediğinizde, eminim yakın bir süreçte başarılı bir afiş tasarımcısı olabilmek için önünüzde hiç bir engel kalmayacaktır.

(Sanalkurs Forum‘da bir soru üzerine yazdığım cevabı müstakil olarak buraya da aldım, belki yol gösterici olabilir.)

Artık sunulan hazır paket haber sistemleri sayesinde her önüne gelenin haber sitesi açabilmesi ile özgün habercilik ve kalite yerlerde sürünmeye başladı. Elbette haber alabileceğimiz kaynakların artması, olan bitenden haberdar olabileceğimiz seçeneklerin çoğalması son derece güzel, ancak bu işi hakkıyla yapıp takdirleri toplayabilen kaç haber sitesi var sizce?

İşin en rahatsız eden yönü, haber sitelerinin reklama odaklanıp haber vermek yerine reklamı ziyaretçinin gözüne sokmaya çalışması. Bu minvalde para kazanmak haber sitelerinin önde gelen amacı olmuş gibi görünüyor. Ayrıca son derece amatör sunumlar, kalitesiz ve lakayt haberler, bilinçsizce ve acelece girilen özensiz haber başlıkları… Doğrusunu isterseniz Türkiye’deki internet haberciliği yerlerde sürünüyor. Bir haberi okuyabilmek için kırk dereden su getirmek gerekiyor. O haberin gerçeği yansıtıp yansıtmadığını ise anlamak hayli güç. Özgün haberler görmek neredeyse birkaç haber sitesi dışında çok zor.

Peki, çok uzatmadan en başından başlayarak Türk haber sitelerindeki başlıca yanlış gidişatı değerlendirelim.

DÜZENSİZ ve KARMAŞIK TASARIMLAR:

Haber sitelerinin neredeyse çoğunun tasarımları son derece kötü. Yerleşimleri o kadar karmaşık ki, aradığınızı kolayca bulabilmeniz mümkün değil. Reklam mı, haber mi anlayamadığınız içeriklerle cebelleşip duruyorsunuz. Haber sitelerinde kullanılan renk skalasını andıran envai çeşit renklerle donatılmış başlıklar, zeminler, resimler ise cabası. Bazen karşılaştığımız haber siteleri, bir zamanların meşhur İnternet Mahir’inin kötü sitesine rahmet okutacak kadar karman çorman tasarıma sahip olabiliyorlar.

KÖTÜ MANŞET SUNUMLARI:

Türkiye’deki haber sitelerinin ortak özelliği en az 10 haberin verildiği ve belirli ölçülerdeki resimlerden oluşan manşetler. Ziyaretçinin ilgisini çekmek için sürekli takla atan, amuda bile kalkan editörler, manşet haberler için alelacele yaptıkları Photoshop müsveddesi resimlerle bu bölümü tabiri caizse çöplüğe çeviriyorlar. “Şu olayı şu şekilde değerlendirdi!” diye belirsiz bir başlık bile atabilen bu editörlerin, manşetteki resimde renk sayısı ne kadar çok olursa o kadar takdir toplayacağına dair tuhaf bir inancı var. Abartılı başlıklar, reklam haberleri normal haber gibi sunarak okutmak için alakasız ifadeler, bazen de tırnak içinde hakaret içeren başlıklar haber sitelerinin seviyesini iyice düşürüyor.

REKLAM ÇÖPLÜĞÜ:

Tamam, biliyoruz, reklamsız olmuyor. TV’de de var, gazetede de, internette de. Ancak onsuz olmuyor diye siteyi reklama boğup o reklamı zorla neden bizim gözümüze sokarsınız, onu anlamak zor. Bazı haber sitelerine girdiğinizde veya çok mühim bir haberi okumak için tıkladığınızda sayfa tamamen kapanır, bir reklam açılır ve üstte, “8 saniye sonra yönlendirileceksiniz” gibi bir link yer alır. “Geçmek istiyorsanız tıklayın” gibi bir link vardır ama ne kadar tıklasanız o reklamı görmek zorundasınız. Ayrıca haber sitesinin üstünde yer alan serbest Flash reklamlar ise haddini bazen çok aşıyor. Kimi tarayıcılarda o reklamın kapladığı alanda yer alan haber linklerine tıklayamıyorsunuz bile. Bunların dışında, sağda yer alan şerit reklamlar ise al birini vur ötekine tarzında. Hadi o kısım reklamlarla dolu, onu anlıyoruz, ancak hiç mi görsel bir editör yok, bu reklamları hangi profesyonellik çerçevesinde yayınlıyorsunuz? Zaman zaman öyle amatör reklamlarla karşılaşıyoruz ki, ilk kez bilgisayar açan biri bile o reklamı o şekilde tasarlamaz diye düşünüyor insan.

KÖTÜ TÜRKÇE:

Haber sitelerinde haberleri okumak en doğal hakkımız, ama doğru bir Türkçeyle okumak istiyoruz tabi ki. Madem ciddi bir sorumluluk üstlenmiş, binlerce kişinin takip ettiği bir haber sitesisiniz, o zaman güzelim Türkçemizi mahvetmeyin. Evet, belki hızlı haber trafiğinden dolayı klavyede harflerin yeri karışıyor, PTT yerine PKK yazabiliyorsunuz, ya da “Kedisini zehirleyen” diyecek yere “kendisini zehirleyen” diyebiliyorsunuz. Ancak Türkçe yazım kurallarından bihaber bir editörün, “de” ve “ki” gibi bağlaçları birleşik yazması, büyük harfle yazılması gereken bir kelimeyi küçük harflerle yazması kabul edilemez.

KOPYALA YAPIŞTIR HABERCİLİĞİ:

Haber sitelerinin neredeyse tamamı belli başlı haber kaynaklarındaki metinleri aynen kopyalayıp yapıştırmak suretiyle servis ediyorlar. İşin izinli olup olmadığı boyutu bizi ilgilendirmez ama, haberlerin sunumu nedense hepsinde birebir aynı. Aynı resimler, aynı başlıklar, aynı ifadeler… Nerede kaldı özgünlük, nerede kaldı habercilik? Sizi diğer sitelerden ayıran unsurlar nelerdir diye sorası geliyor insanın. Madem ki bir haber aldın, otur biraz özgünlük kat, yeni cümleler ilave et, daha iyi olmaz mı?

OTOMATİK YENİLENMELER:

Haber sitelerinin çok sık başvurduğu ve haberin okunma sayısını artırmaya yönelik bir hile olan sayfa yenileme özelliği o kadar amatör ve o kadar seviyesiz bir özellik ki… Okuyucuların uzun bir yazı okurken yazının yarısına geldiğinde sayfanın yeniden yüklenmesi sonucu kaldığı yeri tekrar aramak zorunda kalması insanı o siteden soğutuyor. Hele bir de eğer video izliyorsanız ve kotalı internet kullanıyorsanız, sayfa yenilendiğinde video yeniden yükleniyor. Ne ağız tadıyla video izleyebiliyor, ne de doğru düzgün bir haber okuyabiliyorsunuz.

ÇILDIRTAN HABERLER:

Bazı haber sitelerinin daha fazla okunabilirlik sağlamak için başvurduğu çeşitli haber sunma yöntemleri ise insanı çileden çıkarıyor. Kimi iki sene önceki bir olayı alıp yeni gibi sunarken, erotik fotoğraflar eşliğinde haber niteliği bile taşımayan olayların ana sayfanın manşet kısmından aktarılması ise seviyenin ne derece yerlerde süründüğünün bir göstergesi. Ülkenin gündemi sürekli değişirken ve sürekli yüzlerce haber akarken, tutup en erotik olanını seçerek “Falanca Mankenden Yürek Hoplatan Seçim Açıklaması!” diye bir haber ne maksatla yayınlanır ki?

İĞRENÇ FOTOĞRAF GALERİLERİ:

En kötüsü de “iğrenç” kelimesini sonuna kadar hak eden fotoğraf galerileri. Basit bir iki cümlelik haberi daha fazla sayfa ile okutturarak bizi sinir etmek amacı taşıyan bu uygulama, ilk başlarda çok fazla sayıda fotoğraf içeren bir haberi rahatlatmak için düşünülmüşse de, sonralardan işgüzar site editörlerinin çıkarcı bir anlayışla haberin bizzat kendisine dönüştürdükleri bir garabettir. Başlığına aldanarak ilginizi çeken bir habere tıkladıysanız ve o da fotoğraf galerisi çıktıysa vay halinize… Fotoğraf galerilerini haber vermek amacıyla kullanan siteleri de profesyonellikten uzak, bayağı ve gözünü para bürümüş siteler olarak değerlendirebiliriz. Bununla birlikte magazin, moda gibi konular üzerine özellikle yoğunlaşarak erotik fotoğraflara odaklanan, bazen daha da çizgiyi aşabilen galerilerle insan avı yapmak bazı haber sitelerinin esas mesleği haline gelmiş gibi görünüyor.

SONUÇ:

Görüldüğü gibi balık baştan kokuyor, iş tasarıma bakıyor. Haber siteleri tasarlayanların, yurt dışındaki prestijli haber sitelerini incelemelerinde fayda var. Haber sitelerinin haber editörlerinin yanı sıra bir de görsel editörlere ihtiyaç duyduğu da aşikâr.

Netice itibariyle haber siteleri günlük takip edilen siteler. Editörlerinin baştan savma haber girip reklamı dayatarak onu okutmak için 10 bin takla atmasına gerek yok. Sade olmak, haberi özenli bir şekilde sade bir resimle birlikte sunmak bize yeter.

“İnsanlar böyle istiyor” diyenlere ise “hangi insanlar?” demek geliyor insanın içinden, çünkü bu işi başından aşkın, haber başlığını atarken bile aceleden harfleri düzgün dizemeyen editörler hangi ara kamuoyu yoklaması yapıyorlar, o da ayrı bir konu. Günümüzde her önüne gelen haber sitesi yapıyorsa, o halde büyük ve çok takip edilen sitelerin içinde olduıkları keşmekeşten daha çabuk çıkmaları gerekiyor. Hiçbir site vazgeçilmez değil. Kaldı ki, siz okuyucularınıza birazcık değer vermezseniz, onlardan sizi düzenli takip etmesini hangi yüzle bekleyeceksiniz ki?

1. İyi bir alan adı hatırlanabilir olmalıdır. İsim ziyaretçilerinizin aklında otomatikman yer edici olabilmelidir. Onlar için alan isimlerini ezberlemek nadiren mümkündür. Web sitenizi ziyaret edenler için ilgi çekici bir isim olmalıdır. Alan adı diğerlerinden farklı ve özel olmalıdır.

2. İyi bir alan adı kısa olmalıdır. Alan adı 10 harften daha fazla olmamalıdır. Böylece hem hatırlaması, hem de hecelemesi kolay olacaktır. Kısa olması yanlış yazılmasını da büyük ölçüde önleyecektir. Ziyaretçiler kısa isimleri her zaman tutarlar.

3. İyi bir alan adının son kısmı nokta com (.com) şeklinde olmalıdır. Nokta com en çok kullanılan ve bilinen adres şeklidir. Birçok ziyaretçi web sitesinin son eki nokta com olanları hep hatırlayabilmektedir. Alan adı almak isteyen kişi ilk seçim olarak mümkün mertebe nokta com (.com) son ekli bir alan adını tercih etmelidir.

İpucu: Hem İnternet Explorer ve Firefox tarayıcılarının sunduğu kısa yol da bu sayede insanların sitenize daha kolay girmesini sağlamaktadır: Tarayıcınızın adres çubuğuna bir isim yazın, (mesela: siracel), sonra Control+Enter tuşlarına birlikte basın, adres çubuğuna yazdığınız yazı http://www.siracel.com şekline dönüştü. Bu da ayrı bir kolaylık tabi.

4. İyi bir alan adı global bir isim olmalıdır. Çünkü farklı şehirlerden, kulvarlardan ve inançlardan insanlara da hitap ettiğinizi düşünmelisiniz. Global bir isim ziyaretçiler için bir hayli zarif ve çekici olacaktır. Sözünü ettiğimiz alan adı genel olmalı, farklılığı ilk etapta anlaşılmalıdır.

5. İyi bir alan adı kulağa hoş gelmelidir. Bir kere telaffuzu kolay olmalıdır. Kolay telaffuz edilen bir ismi hatırlamak da kolay olur. Birçok ünlü alan adı, kulağa hoş gelen, telaffuzu kolay ve sıra dışı ifadelerden oluşmaktadır.

6. İyi bir alan adı sadece alfabedeki harfleri kapsamalıdır. Bir alan adının kısa çizgi veya numara içermesi tavsiye edilen bir husus değildir. Kısa çizgi içeren bir alan adı pek de etkileyici görünmez. Böyle bir durumda alan adı karşı tarafa yanlış yansıtılabilir, çünkü telaffuzu ve ifade etmesi biraz karmaşıktır.

7. İyi bir alan adı tanımlayıcı olmalıdır. Alan adı web sitenin vizyon ve misyonunu yansıtabilir şekilde olmalıdır. Bir ziyaretçi sadece alan adına bakarak web sitesinin içeriğini tahmin edebilmeli, web sitesi hakkında bir kanaate varabilmelidir. Faaliyetlerinin karşıtı bir ifadeyi isim olarak seçen bir web sitesi, ziyaretçilerini kaybetme tehlikesi ile karşı karşıya kalabilir. Çünkü böyle bir durumda sitenize erişmek de güçleşecektir.

8. İyi bir alan adı web site faaliyetlerine uygun kelimeleri içermelidir. Faaliyet sahası içinde yer alan kelimeleri derleyerek iyi bir kombinasyon oluşturmak gerekmektedir. En önemli şey, duyunca unutulması zor, hatırlanması kolay bir tınıya sahip olmasıdır. İyi bir kombinasyona sahip alan adları emsalleri arasında ilk sıralarda yer alacaktır.

9. İyi bir alan adı markayı yansıtabilecek şekilde olmalıdır. İyi bir alan adı sahip olunan şirketin ya da firmanın ismi ile bağdaşmalıdır. Daha önceleri bu tarz bir kullanım pek yoktu ama şimdi web sitesi ismi aynı zamanda marka olabiliyor. Yani sanal âlemde sadece web sitesi ismi ile marka olabilmek de artık mümkün. Bunun için bir web sitesi oluştururken diğer mevcut ticari markaların tümünü göz önünde bulundurarak hayli farklı bir isim düşünmek gerekiyor. Yani, nadir rastlanır bir isim seçmek en güzel yol olacaktır.

İyi bir alan adı oluşturmak için aklınızı ve kalbinizi kullanmalısınız. Sonra da alan adınızı başkaları almadan hemen önce almalısınız. Kendinize güvenin ve sezgilerinizi dikkate alın. Siz aldığınız ismi beğenmiyorsanız başkasının beğenmesini bekleyemezsiniz. Bu durum aynı zamanda web sitenizi tasarlarken de size büyük bir şevk verecektir, haberiniz olsun.

NOT: Alias Bohari’nin yazısından yararlandım.

Ayrıca dersteki karikatürleri de buraya tıklayarak görebilirsiniz.

Kaynak dosyayı indirmek için tıklayın

Hikayeyi hazırlayan Prince Pal isimli arkadaşın da iznini alarak kullanmıştım, buraya da ekliyorum. Çizimler Pal’e aittir.

Seminerde kullandığım sunumu ise buraya tıklayarak indirebilirsiniz.

NOT: Seminerde sunuda Altın Oran için belirttiğimiz adres Golden Ratio Calculator‘dur.

1. İşveren, yaptıracağı iş hakkında öncelikle bir liste yapmalıdır. Bu listede neler yapılacağı, işin mahiyeti, neler olmayacağı, projenin büyüklüğü gibi konularda bilgiler yer almalıdır. Yani önceden yaptıracağı iş konusunda belli bir format oluşturmalıdır. Kafasına esip “ben web sitesi yaptıracağım, birini bulayım yaptırayım” yerine, muadil iş yapan yerli yabancı rakip firmaların web sitelerini inceleyip sitede yer alması muhtemel dokümanları oluşturarak bir rapor şeklinde hazırlarsa, hem işi yapan hızlı yapar, hem de anlaşmazlıklar ortadan kalkar. Dolayısı ile iş isteğini net olarak sunmak zorundadır.

2. Freelance çalışan ile ciddi olmalıdır: Ciddi olmak yukarıda da belirtildiği gibi işlerin arada lakaytlığa yer vermeden yürümesini sağlayacaktır.

3. İş vereceği kişiyi araştırmalıdır: Fiyatı çok düşük verdi diye hemen yaptırmak yerine, karşı tarafın referanslarını incelemeli, gerekirse bazılarını arayıp bilgi almalıdır. Çünkü profesyonel bir freelance çalışanın profesyonel referansları olur. Bu işlerde çok az meblağ verenden ziyade çok iyi iş yaptığını düşündüğü kişiye yönelmelidir. 3 lira çok verebilir, ama sonrasında sıkıntı yaşama ihtimaliniz az olur, dilerseniz çok cüz’i rakamlara da yaptırabilirsiniz, fakat sonrasında ciddi sıkıntılar yaşadığınızda o kişiyi bulamayabilirsiniz. Kısacası iş veren işi ciddiye almak zorundadır, “herkes yaptırıyor, ben de yaptırayım” mantığı ile değil, “kaliteli, ciddi bir sonuca ihtiyacım var” mantığında olmalıdır.

4. Karşıdaki kişiye akıl vermemelidir: Türkiye’de en çok karşılaşılan konu da insanların her işten anlıyor olmasıdır. Mesela işveren işi verir, yaptıran kişiye şunu şöyle yap, bunu şu şekilde yap gibi sürekli akıl verir. Hâlbuki yukarıda belirttiğimiz 4. maddenin sonucunda böyle bir şey yapmak çok mantıksızdır ve işverenin de sınırlarını görmesi lazımdır. Profesyonel olduğuna inandığınız biri ile çalışıyorsanız ve siz ona net bir liste sunmuşsanız, bırakın yaratıcılığını kullanarak o size sonuçları sunsun. Beğenmediğiniz noktaları gerek birlikte, gerekse maiyetinizle tartışın, görüşün ve karşı tarafı kırmadan değiştirilmesini istediğiniz noktaları sebepleri ile dile getirin. Türkiye’de bu alanda en büyük şikâyet, işverenlerin yapılan işi kuşa çevirmesi konusunda gelmektedir. Karşınızdaki kişinin yaratıcılığına güvenmiyorsanız işi vermeyin, veriyorsanız da çok ciddi anlamda müdahale etmekten kaçının.

5. Ücretlendirme konusunu açık ve net belirlemelidir: Türkiye’de insanlar freelance çalışanlarla yapılan işlere angarya işler olarak bakmaktadırlar ve ücretlendirme konusunda da çok cimri davranmaktadırlar. Freelance çalışan bu işin eğitimini almış kişidir, sizin işinize de ciddi anlamda zaman ve emek harcayacaktır. Bir doktorun yaptığı iş için talep ettiği ücreti çok görmüyorsanız, bu işin doktorunun (profesyonelinin) talep ettiği ücreti de normal karşılamak gerekir. Yapılan iş angarya bir iş değildir, sizin kimliğini, mantalitenizi yansıtacak büyük bir çalışmadır. Bu nedenle talep edilen ücreti çok görmek ve tartışmak yerine, öncesinde yapacağınız küçük bir araştırma ile o işin piyasasını öğrenerek iki tarafa da makul gelebilecek bir ücret önermek en doğrusudur. Ödeme planına sadık kalmalı, başlangıçta karşılıklı belirlenen ön ödemeyi yapmalıdır. Bu da sizin işe verdiğini önemi gösterecek, işi yapan kişiye güven verecektir.

6. Yapılan iş için teknik destek hizmetini netleştirmelidir: Freelance çalışan işverene yaptığı iş sonucunda belli bir süre teknik destek hizmeti vermek durumundadır ve bundan ücret alıp almama işi tarafların kendi aralarındaki görüşmelere kalmıştır. İşveren yapılan iş konusunda garanti istemeli ve işin kalitesini iş türüne göre test etme süresine sahip olmalıdır.

Elbette eklenecek başka şeyler de olabilir.

1. Yaptığı işte başarılı olduğunu referansları ile ispat edebilmelidir: Ciddi bir çalışması yoksa karşı tarafa güven telkin etmeyecektir. Çünkü iş verecek olan kişi ya da firma ilk olarak o kişinin referanslarına bakacaktır.

2. Yaptığı işte ve işverenle görüşmelerinde ciddi olmalıdır: Türkiye’de bu konuda hemen abi, abla muhabbetine girilir, ki yanlıştır. İşveren tarafı bu muhabbete binaen fiyatlandırma konusunu iyice sulandırabilmektedir. Dolayısıyla tasarımcı, görüşmelerinde ciddi olmalı, çok samimi tavırlarla havadan sudan muhabbete girmemelidir.

3. İşverenin isteğini net anlamalı, iş yoğunluğuna göre fiyat belirlemelidir: Gerek yazılım, gerekse tasarım konusunda bilgisayar parçası fiyatı gibi sabit fiyatlar olmadığından fiyatlandırmada tasarımcı, tecrübesini, referanslarını, bu işe harcayacağı zamanı ve kullanacağı teknolojileri göz önünde bulundurarak karşı taraf için de makul olan bir fiyat belirtmek durumundadır. Bir freelance çalışanın ajans fiyatlarına muadil yükseklerden uçan bir fiyat çekmesi pek hoş karşılanmayacaktır. Ya da tam aksine, normalin çok altında fiyatlar sunması da kendi kaybı olacağı gibi diğer meslektaşlarına da haksızlık olacaktır. Zaten freelance kelimesinin anlamını geçenlerde bir web sitesinde bir üye şöyle yorumlamış: “Müşteriyi elden kaçırmayacak en yüksek meblağa iş almak.”

4. Fiyatın belli bir miktarını peşin almalıdır: Freelance çalışan işinin devamlılığı ve karşı tarafın ciddiyeti kavraması bakımından toplam ücretin belli bir miktarını (yarısı, 1/3 gibi) peşin almalıdır. Bu işlem hem freelance çalışanın motivesini ve işe verdiği önemi artıracak, hem de karşı tarafın iş konusundaki ciddiyeti netleşecektir.

5. Belirttiği zamanda işi tam olarak teslim edebilmeli: Freelance çalışan işine önem vermeli, zamanında teslim edebilmelidir. Bu karşı tarafa saygı ilkesiyle de ilişkili bir durum olduğundan, eğer yetiştirememe durumu varsa, gerekli görüşmeler yapılıp ek süre talep etmelidir. İşveren ona göre bazı planlar yapmış olabilir. En iyisi en başından ek süre olayını da göz önünde bulundurmaktır. (3 hafta+1 hafta gibi.) Web sitesi yapıyorsa test süresi gibi bir süreyi de sürece dâhil etmelidir.

5. Yaptığı iş için belli bir süre teknik destek hizmeti vermelidir: Freelance çalışan işverene yaptığı iş sonucunda belli bir süre teknik destek hizmeti vermek durumundadır ve bundan ücret alıp almama işi tarafların kendi aralarındaki görüşmelere kalmıştır.